Tomografia komputerowa zębów i jamy ustnej

Tomografia komputerowa zębów (CBCT – Cone Beam Computed Tomography) to zaawansowane badanie obrazowe, które tworzy trójwymiarowy obraz szczęki, zębów, zatok i struktur anatomicznych jamy ustnej. W przeciwieństwie do tradycyjnego zdjęcia rentgenowskiego, które pokazuje tylko płaski obraz, tomografia pozwala stomatologowi zobaczyć dokładną strukturę kości, przebieg nerwów i stan tkanek w każdej płaszczyźnie. Badanie trwa zaledwie 30-40 sekund i jest całkowicie bezbolesne.

W tym artykule dowiesz się ile kosztuje tomografia zębów, jak przebiega badanie krok po kroku, co wykrywa i kiedy jest niezbędna dla bezpiecznego leczenia stomatologicznego. Odpowiemy również na najczęściej zadawane pytania dotyczące bezpieczeństwa i promieniowania rentgenowskiego.

Co to jest tomografia stomatologiczna CBCT?

CBCT (Cone Beam Computed Tomography) to cyfrowe badanie obrazowe wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie w postaci stożkowej wiązki. W ciągu 30-40 sekund aparat wykonuje serię zdjęć z różnych kątów (najczęściej 200-600 pojedynczych obrazów), które komputer łączy w trójwymiarowy model szczęki i żuchwy. Dzięki temu lekarz może obejrzeć dokładną anatomię z każdej strony, wykonać wirtualne przekroje i precyzyjnie zaplanować leczenie.

Tomografia stomatologiczna została wprowadzona na początku XXI wieku i od tego czasu stała się standardem w nowoczesnej implantologii, chirurgii stomatologicznej i endodoncji. W wielu przypadkach – zwłaszcza przy planowaniu implantów zębowych – badanie tomograficzne jest obowiązkowe ze względów bezpieczeństwa.

Czym różni się od zwykłego zdjęcia rentgenowskiego?

Tradycyjne zdjęcie rentgenowskie (pantomogram lub RTG zęba) to obraz dwuwymiarowy – podobny do fotografii. Pokazuje zęby, kości i tkanki „spłaszczone” na jednej płaszczyźnie, co często uniemożliwia dokładną ocenę głębokości, grubości kości czy dokładnego położenia struktur anatomicznych.

Tomografia CBCT tworzy natomiast obraz 3D z rozdzielczością do 0,1 mm, co pozwala na:

• Pomiar grubości i wysokości kości – kluczowe przy planowaniu implantów
• Ocenę przebiegu nerwów – zapobiega uszkodzeniu nerwu podczas ekstrakcji ósemki
• Wizualizację zatoków szczękowych – czy są wolne od stanów zapalnych
• Wykrycie dodatkowych kanałów korzeniowych – niewidocznych na zwykłym RTG
• Lokalizację torbieli i zmian patologicznych – dokładny rozmiar i związek z sąsiednimi strukturami

Dla porównania: prześwietlenie klatki piersiowej to około 20 μSv, a lot transatlantycki (Warszawa-Nowy Jork) to ekspozycja na około 40 μSv promieniowania kosmicznego.

Więcej informacji o tradycyjnych zdjęciach rentgenowskich (RTG) i pantomogramach, ich zastosowaniu i cenach, znajdziesz w naszym przewodniku po radiologii stomatologicznej. Zwykłe zdjęcia RTG są wystarczające dla większości rutynowych kontroli, podczas gdy tomografia 3D jest zalecana w przypadkach wymagających szczegółowej diagnostyki przestrzennej.

Jak działa tomograf stomatologiczny?

Podczas badania pacjent stoi lub siedzi przy aparacie, opierając podbródek na specjalnym uchwycie (podobnie jak przy pantomogramie). Ramię tomografu wykonuje jeden pełny obrót wokół głowy pacjenta (180° lub 360°), a detektor rejestruje setki pojedynczych obrazów z różnych kątów. Cały proces trwa 20-40 sekund, w zależności od obszaru badania i typu urządzenia.

Po zakończeniu skanowania specjalistyczne oprogramowanie rekonstruuje trójwymiarowy obraz, który lekarz może obracać, powiększać i przekrajać w dowolnych płaszczyznach. Wyniki są dostępne natychmiast w formie cyfrowej – najczęściej na płycie CD lub przez email w formacie DICOM (standard medyczny).

Co pokazuje tomografia zębów?

Tomografia 3D dostarcza informacji, których nie można uzyskać ze zwykłego zdjęcia rentgenowskiego. To kluczowe narzędzie diagnostyczne w przypadkach, gdy lekarz potrzebuje precyzyjnej oceny anatomii przed planowaniem zabiegu.

Stan kości szczęki i żuchwy

Tomografia pozwala dokładnie zmierzyć grubość i wysokość kości w miejscu planowanego implantu zębowego. To najważniejsza informacja dla implantologa – jeśli kość jest za cienka lub za niska, konieczne będzie najpierw wykonanie zabiegu podniesienia dna zatoki (sinus lift) lub przeszczepu kostnego.

Badanie wykrywa również:

• Zanik kostny spowodowany paradontozą (chorobą przyzębia)
• Torbiele i zmiany patologiczne w kości – dokładny rozmiar i zasięg
• Gęstość kości – czy jest wystarczająco mocna do wszczepienia implantu
• Stan po ekstrakcjach – jak kość zagoiła się po usunięciu zęba

Położenie struktur anatomicznych

Jedną z najważniejszych funkcji tomografii jest wizualizacja nerwu zębodołowego dolnego (nervus alveolaris inferior), który biegnie wewnątrz żuchwy i jest odpowiedzialny za czucie w wardze, podbródku i zębach. Uszkodzenie tego nerwu podczas ekstrakcji zęba mądrości lub wszczepienia implantu może prowadzić do długotrwałego drętwienia – dlatego przed takimi zabiegami tomografia jest obowiązkowa.

Tomografia pokazuje także:

• Zatoki szczękowe – czy są wolne od stanów zapalnych, jaka jest odległość do korzeni zębów
• Kanały korzeniowe i ich rozgałęzienia – dodatkowe kanały, które często są niewidoczne na zwykłym RTG
• Stawy skroniowo-żuchwowe (ATM) – ocena dyskopatii, uszkodzeń chrząstki
• Przewód nosowo-podniebienny – ważny przy planowaniu implantów w okolicy siekaczy górnych

Zęby i ich zawiązki

Tomografia jest nieoceniona w diagnostyce zębów zatrzymanych (najczęściej kły lub zęby mądrości), które nie wyrżnęły się prawidłowo i pozostały w kości. Badanie pokazuje dokładne położenie takiego zęba, jego związek z sąsiednimi zębami i korzeniami oraz drogę, którą trzeba będzie usunąć ząb podczas zabiegu.

U dzieci tomografia pozwala ocenić:

• Zawiązki zębów stałych – czy wszystkie są obecne, czy nie ma nadliczbowych
• Stopień rozwoju korzeni – ważne przy planowaniu leczenia ortodontycznego
• Zaburzenia wzrostu żuchwy – asymetrie, niedorozwój

Choroby i stany zapalne

Tomografia wykrywa zmiany patologiczne, które mogą być niewidoczne lub słabo widoczne na zwykłym zdjęciu rentgenowskim:

• Ropnie okołowierzchołkowe – zapalenie tkanek wokół korzenia martwego zęba
• Stany zapalne zatok szczękowych spowodowane problemami zębowymi (np. przetokami z zainfekowanego korzenia)
• Torbiele i guzy żuchwy – dokładny rozmiar, zasięg i związek z sąsiednimi strukturami
• Złamania korzeni zębów – pionowe pęknięcia, które często są niewidoczne na RTG
• Resorpcje wewnętrzne i zewnętrzne korzeni – „rozpuszczanie się” zęba od środka

Jak przebiega badanie tomograficzne?

Badanie tomograficzne jest szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne. Cała wizyta (wraz z rejestracją i przygotowaniem) zajmuje około 15-20 minut, a samo skanowanie trwa zaledwie 30-40 sekund.

Przygotowanie do badania

Tomografia nie wymaga specjalnego przygotowania – nie musisz być na czczo, możesz normalnie jeść i pić przed wizytą. Warto jednak zabrać ze sobą:

• Dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport)
• Skierowanie od lekarza stomatologa (jeśli masz – nie jest obowiązkowe)
• Poprzednie badania RTG lub tomografię (dla porównania, jeśli robiłeś wcześniej)

Przed wejściem do gabinetu z aparatem musisz zdjąć wszystkie metalowe przedmioty, które mogą zakłócić obraz:

• Kolczyki, naszyjniki, łańcuszki
• Spinki do włosów, klamry
• Okulary, słuchawki, aparat słuchowy
• Protezę ruchomą (jeśli masz)
• Gumę do żucia

Przebieg badania krok po kroku

1. Ustawienie przy aparacie (1-2 minuty)
Staniesz lub usiądziesz przy tomografie (w zależności od typu urządzenia). Asystent pomoże Ci ustawić podbródek na specjalnym uchwycie i lekko przygryźć plastikowy element stabilizujący. Głowa musi być unieruchomiona – podobnie jak przy robieniu pantomogramu.

2. Skanowanie (30-40 sekund)
Ramię aparatu zacznie powoli obracać się wokół Twojej głowy. Musisz pozostać całkowicie nieruchomo przez cały czas trwania badania – nawet najmniejszy ruch może zaburzyć obraz. Aparat nie dotyka twarzy, nie powoduje żadnego dyskomfortu ani bólu.

3. Koniec badania (natychmiast)
Po zakończeniu skanowania możesz od razu wrócić do normalnej aktywności. Badanie nie ma żadnych skutków ubocznych – nie odczujesz zawrotów głowy, nudności ani innych dolegliwości.

Co po badaniu?

Wyniki tomografii są dostępne natychmiast w formie cyfrowej. Zazwyczaj otrzymasz:

• Płytę CD z plikami DICOM (standard medyczny) – możesz je otworzyć na dowolnym komputerze za pomocą darmowego oprogramowania (np. RadiAnt Viewer)
• Opis radiologiczny wykonany przez specjalistę (w ciągu 30 minut do 2 godzin)
• Link do pobrania (niektóre gabinety wysyłają wyniki przez email lub udostępniają w chmurze)

Lekarz stomatolog omówi z Tobą wyniki podczas konsultacji i zaproponuje dalsze leczenie na podstawie obrazu tomograficznego.

Ile kosztuje tomografia zębów?

Koszt tomografii zębów zależy od obszaru badania (czy skanujemy tylko fragment szczęki, czy pełny obraz obu łuków) oraz lokalizacji gabinetu. Ceny w dużych miastach są zazwyczaj wyższe niż na prowincji.

Cennik prywatny 2025

Średnie ceny tomografii w gabinetach prywatnych w Polsce (stan na 2025 rok):

• Tomografia szczęki lub żuchwy (jeden łuk): 200-280 zł
• Tomografia obu łuków (pełna diagnostyka): 300-400 zł
• Tomografia szczęki i zatok: 250-350 zł
• Tomografia ATM (stawy skroniowo-żuchwowe): 200-300 zł
• Tomografia małego obszaru (np. jeden ząb): 150-200 zł

W cenę zazwyczaj wliczony jest opis radiologiczny wykonany przez specjalistę oraz płyta CD z wynikami. Niektóre gabinety oferują dodatkową usługę wydruku obrazów 3D lub wysłanie wyników przez email.

Czy tomografia jest refundowana przez NFZ?

Tomografia stomatologiczna (CBCT) nie jest dostępna w ramach NFZ jako samodzielne badanie diagnostyczne. Musisz zapłacić za nie prywatnie.

Wyjątki, kiedy można uzyskać tomografię na NFZ:

• Złamania kości twarzoczaszki – po wypadku, w ramach leczenia szpitalnego (skierowanie ze szpitala)
• Guzy i zmiany nowotworowe – diagnostyka onkologiczna w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej
• Leczenie szpitalne – jeśli jesteś hospitalizowany z powodu poważnych problemów stomatologicznych

W praktyce większość pacjentów płaci za tomografię prywatnie, nawet jeśli reszta leczenia odbywa się w ramach NFZ (np. ekstrakcja zęba mądrości).

Tomografia zębów w gabinecie Miadent Kraków

W naszym gabinecie Miadent w Krakowie dysponujemy nowoczesnym tomografem, który pozwala na wykonywanie badań wysokiej jakości z minimalną dawką promieniowania.

Cennik tomografii w Miadent:

• Tomografia jednego łuku (szczęka lub żuchwa): 200 zł
• Tomografia pełna (obu łuków): 300 zł
• Opis specjalisty radiologii: w cenie badania
• Wyniki w formie cyfrowej: natychmiast po badaniu

Dlaczego warto wybrać Miadent:

• Najnowszy tomograf z 2023 roku – niższa dawka promieniowania, wyższa jakość obrazu
• Wyniki dostępne natychmiast w formie cyfrowej (CD + email)
• Opis specjalisty radiologii w cenie badania
• Możliwość konsultacji z lekarzem prowadzącym od ręki
• Dogodna lokalizacja w Krakowie – 2 gabinety (Podgórze i Dębniki)
• Parking przy gabinecie

Umów wizytę:
📞 Tel: +48 502 061 253
✉️ Email: gabinet@miadent.pl
📍 Lokalizacje: ul. Cechowa 6, ul. Czajna 13B (Kraków)

Godziny otwarcia: Poniedziałek-Piątek: 10:00-19:00

Kiedy jest potrzebna tomografia zębów?

Tomografia CBCT nie jest badaniem rutynowym – wykonuje się ją tylko wtedy, gdy konkretne wskazania kliniczne tego wymagają. Standardowe kontrole stomatologiczne wystarczy robić za pomocą pantomogramu (zwykłe RTG 2D).

Planowanie implantów zębowych

To najczęstsze wskazanie do tomografii – około 90% badań wykonywanych w gabinetach stomatologicznych dotyczy właśnie planowania implantów. Tomografia jest w tym przypadku obowiązkowa ze względów bezpieczeństwa i pozwala na:

• Pomiar grubości i wysokości kości – czy jest wystarczająco dużo miejsca na implant?
• Ocenę gęstości kości – czy kość jest wystarczająco mocna, czy potrzebny jest przeszczep?
• Lokalizację nerwu zębodołowego – jak daleko przebiega od miejsca wszczepienia implantu?
• Ocenę zatok szczękowych – czy potrzebny jest sinus lift (podniesienie dna zatoki)?
• Wykrycie torbieli i zmian zapalnych – które mogą zagrozić przyszczepienia implantu

Więcej informacji o całym procesie wszczepienia implantów zębowych, przebiegu leczenia oraz cenach znajdziesz w naszym szczegółowym przewodniku po implantologii.

Bez tomografii implantolog pracuje „na ślepo” i ryzykuje uszkodzenie nerwu, perforację zatoki lub wszczepienie implantu w kość zbyt cienką – co prowadzi do niepowodzenia zabiegu.

Ekstrakcja zębów mądrości

Zęby mądrości (trzecie trzonowce, potocznie „ósemki”) często wyrastają nieprawidłowo i wymagają chirurgicznego usunięcia. Przed zabiegiem lekarz musi wiedzieć:

• Czy korzeń zęba dotyka nerw? – uszkodzenie nerwu może prowadzić do długotrwałego drętwienia wargi i podbródka
• Jaki jest kształt i liczba korzeni? – zakrzywione korzenie są trudniejsze do usunięcia
• Czy ząb jest w kontakcie z zatoką szczękową? – ryzyko przetoki do zatoki po ekstrakcji
• Jak głęboko ząb jest w kości? – czy trzeba będzie usunąć dużo kości, aby go wydłobać

Tomografia przed usunięciem „trudnej ósemki” znacząco zmniejsza ryzyko powikłań i pozwala lekarzowi zaplanować zabieg z góry.

Leczenie kanałowe z powikłaniami

Gdy standardowe leczenie kanałowe nie przynosi efektów (ząb nadal boli, pojawia się obrzęk), tomografia może wykryć:

• Pionowe pęknięcia korzenia – często niewidoczne na zwykłym RTG, dyskwalifikują ząb do leczenia
• Dodatkowe kanały korzeniowe – czwarty kanał w zębie trzonowym, który nie został oczyszczony
• Zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – dokładny rozmiar ropnia lub torbieli
• Resorpcje korzenia – „rozpuszczanie się” zęba od środka
• Złamania narzędzi endodontycznych – złamany plik kanałowy tkwiący w korzeniu

Więcej informacji o tym, jak przebiega leczenie kanałowe, jakie są jego etapy i czy boli, znajdziesz w naszym szczegółowym przewodniku. Leczenie pod mikroskopem znacznie zwiększa skuteczność zabiegu, zwłaszcza w skomplikowanych przypadkach wymagających tomografii 3D.

Ortodoncja i zęby zatrzymane

W leczeniu ortodontycznym (aparat na zęby) tomografia jest pomocna w przypadku:

• Zębów zatrzymanych w kości – najczęściej kły górne, które nie wyrżnęły się prawidłowo
• Zawiązków nadliczbowych u dzieci – dodatkowe zęby, które mogą zaburzyć wyrzynanie
• Planowania ekspansji szczęki – ocena grubości kości podniebia przed założeniem rozszerzacza
• Asymetrii wzrostu żuchwy – planowanie leczenia chirurgiczno-ortodontycznego

Czy tomografia zębów jest bezpieczna?

Tomografia CBCT jest bezpieczna przy przestrzeganiu zaleceń i wykonywaniu badania tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Dawka promieniowania jest wyższa niż przy zwykłym RTG, ale znacznie niższa niż przy tomografii komputerowej (CT) całego ciała.

Dawka promieniowania – fakty i mity

Dawka promieniowania jonizującego mierzona jest w mikrosiwertach (μSv). Dla porównania:

• Tomografia CBCT zębów: 60-100 μSv (zależnie od obszaru i ustawień urządzenia)
• Pantomogram (zwykłe RTG): 5-10 μSv
• Zdjęcie RTG jednego zęba: 1-2 μSv
• Tomografia komputerowa (CT) głowy: 1000-2000 μSv (10-20 razy więcej niż CBCT!)
• Prześwietlenie klatki piersiowej: 20 μSv
• Lot samolotem Warszawa-Nowy Jork: 40 μSv (promieniowanie kosmiczne)
• Naturalne promieniowanie tła w ciągu roku: 2000-3000 μSv

Przeciwwskazania do tomografii

Bezwzględne przeciwwskazanie:

• Ciąża (zwłaszcza I trymestr) – oprócz sytuacji zagrażających życiu (np. ciężka infekcja, uraz twarzy)

Względne przeciwwskazania:

• Małe dzieci (poniżej 6. roku życia) – tylko gdy korzyści zdecydowanie przewyższają ryzyko (decyzja lekarza)
• Osoby po radioterapii głowy – dodatkowa dawka promieniowania może być niekorzystna

Jeśli jesteś w ciąży – MUSISZ poinformować o tym lekarza przed wykonaniem tomografii. W większości przypadków badanie można przełożyć na okres po porodzie (np. planowanie implantów nie jest nagłe). W sytuacjach nagłych (np. poważna infekcja zagrażająca zdrowiu) lekarz oceni ryzyko i korzyści.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile kosztuje tomografia zębów?

Cena tomografii zębów w Polsce wynosi od 200 do 400 zł w zależności od zakresu badania. Tomografia jednego obszaru (szczęka lub żuchwa) kosztuje 200-280 zł, a badanie pełne obu łuków 300-400 zł. W gabinecie Miadent w Krakowie cena wynosi 200 zł za jeden łuk i 300 zł za badanie pełne, z opisem specjalisty w cenie.

Tomografia stomatologiczna nie jest refundowana przez NFZ – musisz zapłacić za nią prywatnie. Wyjątkiem są przypadki złamań kości twarzoczaszki lub diagnostyka onkologiczna w ramach leczenia szpitalnego.

Czy tomografia wykryje stan zapalny zęba?

Tak – tomografia 3D pokazuje ropnie okołowierzchołkowe, torbiele oraz zapalenie tkanek miękkich wokół korzeni zębów. Możesz zobaczyć ciemny obszar wokół korzenia (zapalenie), rozmiar torbieli lub ropnia oraz ich związek z sąsiednimi strukturami (np. zatoką szczękową, nerwem).

Jednak tomografia nie zastępuje badania klinicznego i testów żywotności zęba. Lekarz musi również sprawdzić reakcję zęba na zimno/gorąco i opukiwanie, aby postawić pełną diagnozę.

Czy tomografia zębów jest bezpieczna?

Tak – tomografia CBCT jest bezpieczna przy przestrzeganiu zaleceń. Dawka promieniowania wynosi 60-100 μSv, co jest 10 razy mniej niż przy tomografii medycznej (CT) głowy (1000 μSv). Jest to ekwiwalent 2-3 lotów samolotowych przez ocean.

Jedyne bezwzględne przeciwwskazanie to ciąża (zwłaszcza pierwszy trymestr) – oprócz sytuacji zagrażających życiu. Małym dzieciom wykonuje się tomografię tylko gdy korzyści wyraźnie przewyższają ryzyko.

Jak długo trwa badanie tomograficzne?

Samo badanie trwa 30-40 sekund. Cała wizyta (wraz z rejestracją, przygotowaniem i ustawieniem przy aparacie) zajmuje około 15-20 minut. Wyniki są dostępne natychmiast w formie cyfrowej – otrzymasz płytę CD lub link do pobrania. Opis radiologiczny jest gotowy w ciągu 30 minut do 2 godzin (w zależności od gabinetu).

Czy można zrobić tomografię zębów w ciąży?

Nie zaleca się wykonywania tomografii podczas ciąży – oprócz sytuacji nagłych zagrażających zdrowiu (np. ciężka infekcja, uraz twarzy ze złamaniem kości). Jeśli planujesz zabieg, który wymaga tomografii (np. wszczepienie implantów), lepiej przełożyć go na okres po porodzie.

Jeśli jesteś w ciąży lub podejrzewasz ciążę – MUSISZ poinformować o tym lekarza przed badaniem. W większości przypadków można bezpiecznie poczekać do zakończenia ciąży.

Czy każdy stomatolog może zlecić tomografię?

Tak – nie potrzebujesz skierowania od specjalisty. Każdy lekarz dentysta może zlecić badanie tomograficzne, jeśli uzna to za konieczne dla diagnostyki lub planowania leczenia. Możesz również wykonać tomografię na własną prośbę (badanie prywatne), choć zazwyczaj nie ma to sensu bez konkretnego wskazania klinicznego.

Czy można jeść przed tomografią zębów?

Tak – nie musisz być na czczo. Możesz normalnie jeść i pić przed badaniem. Jedyne co musisz zrobić, to zdjąć przed badaniem biżuterię, okulary, aparat słuchowy i protezę ruchomą (jeśli masz). Wyjmij również gumę do żucia.

Podsumowanie

Tomografia komputerowa zębów (CBCT) to nowoczesne badanie diagnostyczne, które w wielu przypadkach jest niezbędne dla bezpiecznego i precyzyjnego leczenia stomatologicznego. Choć kosztuje więcej niż zwykłe zdjęcie rentgenowskie (200-400 zł vs 40-80 zł), dostarcza nieporównywalnie więcej informacji – zwłaszcza przy planowaniu implantów zębowych czy trudnych ekstrakcjach zębów mądrości.

Badanie trwa zaledwie 30-40 sekund, jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne (dawka promieniowania 10× mniejsza niż przy CT medycznym). Wyniki otrzymujesz natychmiast w formie cyfrowej, a opis radiologiczny jest gotowy w ciągu godziny.

W gabinecie Miadent w Krakowie wykonamy tomografię na nowoczesnym sprzęcie z natychmiastowym omówieniem wyniku przez doświadczonego stomatologa. Umów się na badanie telefonicznie pod numerem +48 502 061 253 lub napisz do nas na gabinet@miadent.pl.

Cena tomografii w Miadent: 200 zł (jeden łuk) lub 300 zł (badanie pełne) – opis specjalisty w cenie. Zapraszamy!

Nasz pozostałe usługi:

Implanty zębów Kraków

RTG panoramiczne Kraków

Protetyka stomatologiczna Kraków